Annwyl Brif Weinidog ac Aelodau’r Senedd,

Fel busnesau B Corp yng Nghymru a busnesau sy’n cael eu harwain gan eu gwerthoedd, rydym yn ysgrifennu ar adeg hollbwysig i Gymru.

Yn ystod Mis B Corp ym mis Mawrth 2026, daethom â busnesau o bob cwr o Gymru ynghyd i archwilio sut y gallwn weithio ar y cyd i gefnogi newid polisi a systemau. Roedd yr hyn a glywsom yn glir: mae gan Gymru gyfle unigryw i arwain yn y maes hwn.

Gyda ecosystem gymharol fach a chysylltiedig, mae Cymru’n elwa o berthnasoedd cryf, ymddiriedaeth ar draws sectorau, a mynediad uniongyrchol at lunwyr penderfyniadau. Mae hyn yn creu’r amodau ar gyfer cydweithio gwirioneddol rhwng y llywodraeth a busnesau i gyflawni newid yn gyflym.

Ar yr un pryd, mae potensial sylweddol heb ei ddefnyddio. Mae llawer o fusnesau eisoes yn cyflawni effaith gymdeithasol ac amgylcheddol gadarnhaol yn unigol, ond gellid cyflawni llawer mwy drwy ddull mwy cydlynol, ar draws y system.

Cyfle ymarferol: alinio caffael â safonau profedig

Mae Cymru eisoes yn arweinydd byd-eang o ran ymgorffori gwerth cymdeithasol drwy ddeddfwriaeth fel Deddf Llesiant Cenedlaethau’r Dyfodol a Deddf Partneriaeth Gymdeithasol a Chaffael Cyhoeddus (Cymru) 2023.

Mae caffael cyhoeddus yn un o’r dulliau mwyaf pwerus o fewn y system hon i gyflawni gwerth economaidd, cymdeithasol ac amgylcheddol hirdymor. Fodd bynnag, mae prosesau cyfredol yn aml yn ei gwneud yn ofynnol i fusnesau ddangos tystiolaeth dro ar ôl tro o ymrwymiadau sydd eisoes wedi’u gwirio’n annibynnol, gan greu baich gweinyddol diangen i gyflenwyr ac awdurdodau contractio.

Mae Ardystiad B Corp yn darparu asesiad trylwyr, wedi’i wirio’n annibynnol o berfformiad cymdeithasol ac amgylcheddol, atebolrwydd a thryloywder cwmni. Mae’n cynnig cyfle clir i symleiddio a chryfhau prosesau caffael.

Ein galwad i weithredu

Rydym yn galw ar Lywodraeth newydd y Senedd i:

• Cydnabod Ardystiad B Corp o fewn fframweithiau caffael: Derbyn ardystiad fel tystiolaeth wedi’i gwirio, gan leihau dyblygu a chefnogi gwneud penderfyniadau mwy effeithlon
• Symleiddio caffael ar gyfer busnesau sy’n cael eu harwain gan werthoedd: Dileu rhwystrau gweinyddol diangen sy’n effeithio’n anghymesur ar fusnesau bach a chanolig a sefydliadau sy’n cael eu gyrru gan bwrpas.
• Ymgorffori safonau dibynadwy mewn caffael sy’n gymdeithasol gyfrifol: Darparu canllawiau clir i dimau caffael ar ddefnyddio fframweithiau cydnabyddedig i gyflawni canlyniadau polisi.
• Creu llwybr strwythuredig ar gyfer cydweithio parhaus: Sefydlu ymgysylltiad rheolaidd rhwng y Senedd a chymuned B Corp Cymru i gyd-ddylunio atebion drwy ddigwyddiadau bwrdd crwn.

Adeiladu ar yr hyn sydd eisoes yn gweithio yng Nghymru

Mae B Corps yng Nghymru eisoes yn cyflawni yn erbyn blaenoriaethau cenedlaethol, yn cefnogi gwaith teg, yn cryfhau cadwyni cyflenwi lleol, ac yn cyfrannu at gymunedau mwy cynaliadwy a gwydn.

Fel sector, rydym wedi ymrwymo i welliant parhaus. Mae Ardystiad B Corp yn gofyn am ailasesiad rheolaidd, tryloywder, a chynnydd dangosadwy o un cyfnod ardystio i’r nesaf. Ar draws ein cymuned, mae busnesau’n codi’r safon yn barhaus, yn ymgorffori arferion gwell ac yn cryfhau eu cyfraniad at nodau llesiant Cymru.

Rydym hefyd yn dod â phrofiad ymarferol, sy’n canolbwyntio ar gyflawni. Mae llawer ohonom eisoes yn gweithio ochr yn ochr â Llywodraeth Cymru a phartneriaid yn y sector cyhoeddus i helpu i ddylunio, gweithredu a gwerthuso polisïau sy’n gwella canlyniadau i gymunedau ledled Cymru.

Uchelgais a rennir

Nawr yw’r amser i alinio busnesau Cymru, eu cymunedau, a Llywodraeth Cymru yn well.

Cyfeirir at gaffael blaengar hefyd ym maniffesto Plaid Cymru, ac mae hyn yn cyd-fynd yn uniongyrchol ag ymrwymiad Plaid Cymru i sicrhau bod cynigion contract yn cael eu sgorio ar effaith gymunedol, gwerth cymdeithasol a sut maent yn meithrin capasiti mewn busnesau Cymru ac yn datblygu cadwyni cyflenwi lleol.

Rydym yn croesawu eich nod i ddefnyddio caffael cyhoeddus i gefnogi busnesau yng Nghymru yn well, ond yn dymuno ehangu hyn i gefnogi busnesau gwell yng Nghymru.

Rydym yn barod i weithio gyda chi i wneud i hyn ddigwydd.

Yn gywir,

Nick Miller a Hannah Rigley
Cyd-gadeiryddion B Local Cymru
Miller Research UK Ltd